Pracownia Badań Literackiej Kultury Mniejszości

Pracownia Badań Literackiej Kultury Mniejszości



Kierownik:
dr Alina Molisak
amolisak@uw.edu.pl

Członkowie:
prof. dr hab. Mieczysław Dąbrowski
mieczyslaw.dabrowski@uw.edu.pl

dr hab. Danuta Sosnowska

dr Zuzanna Kołodziejska

dr Jagoda Wierzejska

mgr Maria Antosik-Piela

mgr Magdalena Kłosińska

Pracownia prowadzona była przez wiele lat przez prof. dra hab. Stanisława Frybesa. Po jego przejściu na emeryturę, kierownikiem Pracowni został mianowany prof. dr hab. Mieczysław Dąbrowski. Od początku zapowiadana była zmiana zarówno rozumienia samej nazwy, jak i modyfikacja sposobów działania.

W kwestii pierwszej: chcemy zajmować się nie tylko mniejszościami narodowymi, ale wszelkimi mniejszościami (kulturowymi, seksualnymi itp.), które kreują pewien model świadomości, literatury itd.; z czasem będziemy dążyć do zmiany nazwy, aby była bardziej adekwatna do naszych poczynań (bez określenia „narodowych”).

Po drugie: zadania Pracowni chcemy realizować w różnych formach, znacznie bogatszych niż tylko codzienna dydaktyka i ewentualne spotkania lokalnej grupy współpracowników.

W Zakładzie funkcjonuje dwoje pracowników etatowych, którzy w swoich pracach badawczych, dydaktycznych, a także popularyzatorskich uwzględniają scharakteryzowaną powyżej problematykę. Jest to prof. Mieczysław Dąbrowski (pogranicza kulturowe, zwłaszcza polsko-niemiecko-żydowskie, teoretyczna problematyka mniejszości), dr Alina Molisak (literatura holocaustu, narracje żydowskie, mniejszość żydowska w Polsce). Okazjonalnie współpracują także dr Urszula Śmietana (problematyka feministyczna, genderowa itp.), mgr Katarzyna Czeczot, dr Agnieszka Mrozik (podobna problematyka) i dr Robert Pruszczyński (teoretyczna problematyka queer, dyskurs homoseksualny, estetyka kampu itp.). Wątki te pojawiają się w działalności wszystkich wyżej wymienionych badaczy w praktyce dydaktycznej, ale nie tylko. A. Molisak wydała książkę pt. Judaizm jako los. Rzecz o Bogdanie Wojdowskim (2004) i jest współredaktorką tomu zbiorowego pt. Stosowność i forma. Jak opowiadać o Zagładzie? (red. M. Głowiński, K. Chmielewska, K. Makaruk, A. Molisak, T. Żukowski, 2005), jest też współautorką zamieszczonego tam tekstu pt. Wątki biblijne w literaturze o Zagładzie. Wybrane przykłady). Prof. M. Dąbrowski jest autorem książki pt. Swój/Obcy/Inny. Z problemów interferencji i komunikacji międzykulturowej (2001). Prof. Dąbrowski i dr R. Pruszczyński przygotowują antologię tekstów teoretycznych i analitycznych z kręgu problematyki queer.

W kwietniu 2004 roku z inicjatywy kierownika Pracowni, a we współpracy z Uniwersytetem Pedagogicznym im. I. Franki w Drohobyczu, odbyła się w Drohobyczu 2-dniowa konferencja naukowa pt. „Drohobycz – miasto wielu kultur”, w której udział wzięło 6 osób ze strony polskiej (M. Dąbrowski, A. Molisak, Z. Lipke, P. Karwowski, P. Marton, A. Kuryłek) i kilkanaście ze strony ukraińskiej. Dwujęzyczny tom referatów, wzbogacony o materiał ikonograficzny, ukazał się w roku 2005 w Domu Wydawniczym „Elipsa” (red. M. Dąbrowski i Wiera Meniok; nakład podzielony po połowie miedzy rynek polski i ukraiński). Podobne inicjatywy są w dalszych planach Pracowni (np. Gdańsk wielokulturowy, Wilno, Śląsk…itp.).

Prof. M. Dąbrowski jako kierownik grantu międzynarodowego pt. „Literatury słowiańskie po roku 1989” (wraz z prof. Haliną Janaszek-Ivaničkovą) był współorganizatorem konferencji naukowej w Piliscsabie na Węgrzech w maju 2004 r. pt. „Transformacja w literaturach słowiańskich i mniejszości kulturowe”. Jest też redaktorem tomu pt. Mniejszości, który jest czwartym tomem tego opracowania (tom 1 pt. Transformacja, red. Halina Janaszek-Ivaničkova, tom 2 – Feminizm, red. Ewa Kraskowska, tom 3 – Podmiotowość, red. Barbara Czapik-Lityńska, wszystkie wydane w 2005 roku). Z naszego środowiska bierze w nim udział m.in. dr Molisak, dr Śmietana i prof. Dąbrowski; osoby te wygłaszały też referaty na wspomnianej konferencji.

Z inicjatywy kierownika Pracowni powstała grupa robocza złożona z pracowników Instytutu i wielu osób zewnętrznych, która rozpoczęła prace nad projektem zatytułowanym „Pisarze polscy pochodzenia żydowskiego w literaturze XX wieku. Przybliżenia”. Praca jest w ostatniej fazie opracowania, będzie gotowa do wydania w połowie 2006 roku. Redakcją tomu zajmą się M. Dąbrowski i A. Molisak. W roku 2005 prof. Dąbrowski wygłaszał referaty na temat fantazmatu żydowskiego w literaturze polskiej na międzynarodowych konferencjach w Łodzi, Mińsku i Belgradzie (obecnie w druku).